Home 
สรรพคุณเภสัช
สรรพคุณเภสัช
การแพทย์แผนไทย
การแพทย์แผนจีน
Who's Online
เรามี 23 บุคคลทั่วไป ออนไลน์Visitors Counter Revised by M.Majunke
66459
 | Today | 252 |
 | Yesterday | 329 |
 | This Week | 1305 |
 | This Month | 2784 |
 | All Days | 66459 |
| Designed by: |
| สรรพคุณเภสัช |
| วันศุกร์ที่ 29 มกราคม 2010 เวลา 16:16 น. |
|
สรรพคุณเภสัช หมายถึงสรรพคุณของยารักษาโรค? ตลอดจนสรรพคุณที่มีอยู่ในเภสัชวัตถุที่จะนำมาผสม หรือประกอบเป็นยาสำหรับป้องกันรักษาโรค และรักษาไข้? โดยคำนึงถึงรสยาเป็นหลัก ดังนั้นการที่จะรู้จักสรรพคุณของยานั้น จำเป็นจะต้องเรียนรู้ถึงรสยาก่อน? เมื่อรู้จักรสของตัวยาแล้ว? รสยานั้นจะเป็นตัวแสดงถึงสรรพคุณของยาได้ทันที การจำแนกรสยา การจำแนกรสยาสามารถแบ่งออกเป็น ๒ อย่าง คือ ๑.??? ยารสประธาน แบ่งออกเป็น ๓ รส คือ ๑.๑? รสเย็น ๑.๒ รสร้อน ๑.๓? รสสุขุม ๒.?? รสของตัวยา? แบ่งออกเป็นรสดังนี้ ๒.๑.??? ยา ๔ รส ๒.๒.??? ยา ๖ รส ๒.๓.?????? ยา ๘ รส ๒.๔??????? ยา ๙ รส ๑. ยารสประธาน ยารสประธาน หมายถึง รสของยาที่ปรุง หรือผสมเป็นตำรับแล้ว สิ่งที่จะนำมาประกอบขึ้นเป็นยานั้นประกอบด้วยวัตถุธาตุ ๓ ประเภท คือ พืชวัตถุ สัตว์วัตถุ ธาตุวัตถุ เมื่อนำมาประกอบปรุงเป็นยา สำเร็จรูปแล้วจะเหลือรสของตัวยาสำเร็จรูปอยู่เพียง๓รสเท่านั้นคือ ๑.๑? ยาขนานใดที่ปรุงขึ้นมาแล้ว รสเย็น ได้แก่?? ยาที่เข้า พืช สัตว์ ธาตุที่ไม่ร้อน เช่น เตยหอม บัวบก เขาสัตว์ เขี้ยวสัตว์ ดินถนำถ้ำ นมผา มาปรุงเป็นยารสเย็น เช่น? ยามหานิล ยามหากาฬ ยาเขียว เป็นต้น ซึ่งมีสรรพคุณแก้ทางเตโชธาตุ(ธาตุไฟ) แก้ไข้ระงับความร้อนใช้สำหรับแก้ไข้ในกองฤดูร้อน ๑.๒? ยาขนานใดที่ปรุงขึ้นมาแล้ว รสร้อน ได้แก่ ยาที่เข้าพืช สัตว์ ธาตุที่มีรสร้อน เช่น หัสคุณทั้งสอง เหง้าขิง กะเพรา กำมะถัน มาปรุงเป็นยารสร้อน เช่น ยาไฟประลัยกัลป์ ยาธรณีสัณฑ ฆาต ยาประสะกานพลู ยาประจุวาโย เป็นต้น ซึ่งมีสรรพคุณแก้ใน กองวาโยธาตุ? (ธาตุลม) แก้ลมกอง หยาบ ลมจุกเสียดแน่น? ลมพรรดึก บำรุงธาตุ ใช้สำหรับแก้ไข้ในกองฤดูฝน ๑.๓? ยาขนานใดที่ปรุงขึ้นมาแล้ว รสสุขุม ได้แก่ ยาที่เข้าพืช สัตว์ ธาตุที่ไม่ร้อน เช่น? โกฐต่างๆเทียนต่างๆ กฤษณา กระลำพัก จันทน์เทศ? ชะลูด อบเชย ชะมดเช็ด กำยาน เครื่องเทศที่ไม่ร้อน มาปรุงเป็นยารสสุขม เช่น ยาหอมอินทจักร์ ยาหอมเนาวโกฐ ยาหอมทิพโอสถ เป็นต้น ซึ่งมีสรรพคุณแก้ในกองอาโปธาตุ (ธาตุน้ำ) แก้ไข้ที่ใช้ยารสเย็นไม่ได้ แก้ลมกองละเอียด ลมวิงเวียน ใจสั่นหวั่นไหว บำรุงกำลังใช้สำหรับแก้ไข้ในกองฤดูหนาว รสยาทั้งสามที่ได้กล่าวมานั้น คือ รสของยาที่ปรุงสำเร็จแล้ว นำไปใช้รักษาโรคและไข้เป็นหลักใหญ่หรือเป็นแม่บท เรียกว่า รสประธาน แต่ในส่วนของวัตถุธาตุแต่ละชนิดก็จะมีรสยาแยกย่อยแตกต่างกันไป แล้วแต่ว่าวัตถุธาตุชนิดใด จะดูดซับเอารสยาจากแผ่นดินเข้าไว้กับตัว ซึ่งสามารถแบ่งรสยาทั่วไป ออกเป็น๙รส ๒. รสของตัวยา ๔,๖,๘,๙ รส ๒.๑??? รสยา ๔ รส ในคัมภีร์ธาตุวิภังค์ได้กล่าวถึงรสยา ๔ รสแก้โรคดังนี้ ๑)?? รสยาฝาด ซาบไปในผิวเนื้อและเส้นเอ็น ๒)? รสยาเผ็ด ซาบไปในผิวหนังทุกเส้นขน ๓)?? รสยาเค็ม ซาบไปในทุกเส้นเอ็นและกระดูกทั่วสรรพางค์กาย ๔)?? รสยาเปรี้ยว ซาบไปในเส้นเอ็นทั่วสรรพางค์กาย ๒.๒??? รสยา ๖ รส ในคัมภีร์วรโยคสารได้กล่าวถึงรสยา ๖ รสแก้โรคดังนี้ ๑)??? มธุระ คือ รสหวานชอบกับตาให้เจริญรสธาตุ ๒)? อัมพิระ คือ รสเปรี้ยว ทำให้ ดี ลม เสลดบรรเทา และเจริญรสอาหาร?????????? บำรุงไฟธาตุกระทำสารพัดที่ดิบให้สุกถ้าใช้เป็นเกิดคุณใช้ไม่เป็นเกิดโทษ ๓)?? ลวณะ คือ รสเผ็ดเผาโทษเผาเขฬะให้เจริญไฟธาตุ ๔) กฎุกะ คือ รสเผ็ด ระงับความเกียจคร้าน ระงับพิษไม่ให้เจริญ บำรุงไฟธาตุและให้ อาหารสุก ๕)?? ติตติกะ? คือ รสขม บำรุงไฟธาตุ?? แก้ร้อน แก้กระหายน้ำ กระทำให้มูตรและคูถ บริสุทธิ์เจริญรสอาหาร ๖) กาสาวะ คือ รสฝาด บำรุงไฟธาตุ แก้กระหายน้ำ ให้เจริญผิวกายและเนื้อ คุณสมบัติของยาแต่ละรสให้แสลงกับโรคต่างๆมีรายละเอียดดังนี้คือ รสเผ็ด, รสขม และรสฝาด ทั้ง๓รสนี้ทำให้ลมกำเริบ รสเผ็ด,รสเปรี้ยวและรสเค็มทั้ง๓รสนี้ทำให้ดีกำเริบ รสหวาน,รสเปรี้ยวและรสเค็มทั้ง๓รสนี้ทำให้เสลดกำเริบ ๒.๓ รสยา๘รส ในคัมภีร์ธาตุวิวรณ์กล่าวถึงยา๘รสแก้โรคดังนี้คือ ๑) รสขม???????????? ซาบไปตามผิวหนัง ๒) รสฝาด?????????? ซาบมังสัง(ซาบเนื้อ) ๓) รสเค็ม??????????? ซาบเส้นเอ็น ๔) รสเผ็ดร้อน???? ซาบกระดูกมิได้เว้น ๕) รสหวาน???????? ซาบลำไส้ใหญ่ ๖) รสเปรี้ยว???????? ซาบลำไส้น้อย ๗) รสหอมเย็น??? ? ซาบหัวใจ ๘) รสมัน????????????? ซาบข้อต่อทั้งปวง ๒.๔ รสยา ๙ รส ในการศึกษาเรื่องสรรพคุณเภสัช ได้สรุปรสของวัตถุธาตุได้? ๙? รส จำแนกให้ละเอียด ออกเป็นสรรพคุณของตัวยาแต่ละรส และแสลงกับโรค ดังนี้คือ ๑)??? ? รสฝาด สรรพคุณสมานบาดแผลทั้งภายในและภายนอกแผล สด แผลเปื่อย แก้โรคบิด ท้องร่วง แก้อุจาจาระธาตุพิการ คุมธาตุ แสลงกับโรคท้องผูก เตโชธาตุพิการ โรคลม โรคพรรดึก ๒)? รสหวาน สรรพคุณซึมซาบไปตามเนื้อ เช่น ทำให้เนื้อ หนังในร่างกายชุ่มชื้น บำรุงกล้ามเนื้อ บำรุงหัวใจ เจริญอาหาร แก้อ่อนเพลีย บำรุงกำลัง ทำให้ชุ่มคอ แก้เสมหะแห้ง แสลงกับโรค ฟันผุ เสมหะเฟื่อง โรคเบาหวาน น้ำเหลืองเสีย บาดแผล ๓)??? รสเมาเบื่อ สรรพคุณ แก้พิษ เช่น? พิษดี พิษเสมหะ พิษโลหิต พิษไข้ พิษสัตว์กัด ต่อย แก้โรคทางอาโปธาตุ(ธาตุน้ำ)แก้พยาธิผื่นคัน แสลงกับโรคหัวใจพิการ? น้ำดีพิการ ๔)? รสขม สรรพคุณ แก้ในทางโลหิตและดี แก้กำเดา แก้ไข้ต่างๆ เช่น ไข้ตัวร้อน ไข้ จับสั่น? บำรุงน้ำดี??? เจริญอาหาร ช่วยย่อยอาหาร แสลงกับโรคหัวใจพิการ โรคลมจุกเสียดแน่นเฟ้อ ๕)? รสเผ็ดร้อน สรรพคุณ แก้โรคลมจุกเสียด ขับลมให้ผายหรือเรอ บำรุงเตโชธาตุ ขับเหงื่อ? ช่วยย่อยอาหาร (ลมกองหยาบ) แสลงกับโรคไข้ตัวร้อน? เพ้อคลั่ง? ริดสีดวงทวาร ๖)? รสมัน สรรพคุณ ซึมซาบไปตามเส้นเอ็น แก้เส้นเอ็นพิการ บำรุงเส้นเอ็น แก้ ปวดเมื่อย บำรุงไขข้อ บำรุงเยื่อกระดูก เป็นยาอายุวัฒนะให้ความอบอุ่นแก่ร่างกาย แสลงกับโรค เสมหะพิการ เช่น ไอ หอบ บิด และไข้ต่าง ๆร้อนในกระหายน้ำ ๗)? รสหอมเย็น สรรพคุณ บำรุงหัวใจ? บำรุงครรภ์รักษา แก้อ่อนเพลีย ชูกำลัง แก้ กระหายน้ำดับพิษร้อน (ลมกองละเอียด) แสลงกับโรคลมจุกเสียดแน่น? ลมป่วง ๘) รสเค็ม? สรรพคุณ ซึมซาบไปตามผิวหนัง แก้โรคผิวหนัง โรคพรรดึก ถ่าย ชำระน้ำเหลือง ชำระเมือกมันในลำไส้ แก้เสมหะเหนียว รักษาเนื้อหนังไม่ให้เน่าเปื่อย แสลงกับโรค อุจจาระธาตุพิการ โรคบิดมูกเลือด กระเพาะอาหารเป็นแผล ๙)? รสเปรี้ยว สรรพคุณ แก้เสมหะพิการ แก้เสมหะเหนียว แก้ไอ แก้ท้องผูก ระบาย อุจจาระ ฟอกโลหิต แก้กระหายน้ำ แก้เลือดออกตามไรฟัน แสลงกับโรค? น้ำเหลืองเสีย? ท้องเสีย |