Home 
๒. พิกัดยา
๒. พิกัดยา
การแพทย์แผนไทย
การแพทย์แผนจีน
Who's Online
เรามี 18 บุคคลทั่วไป ออนไลน์Visitors Counter Revised by M.Majunke
66461
 | Today | 254 |
 | Yesterday | 329 |
 | This Week | 1307 |
 | This Month | 2786 |
 | All Days | 66461 |
| Designed by: |
| ๒. พิกัดยา |
| วันศุกร์ที่ 29 มกราคม 2010 เวลา 17:03 น. |
|
พิกัดยา หมายถึง การจำกัดจำนวนตัวยาตั้งแต่สองสิ่งขึ้นไป รวมเรียกเป็นชื่อเดียวกัน จะเป็นคำตรงหรือคำศัพท์ โดยที่ตัวยาที่นำมารวมกัน ต้องใช้น้ำหนักเสมอภาค คือ ขนาดน้ำหนักเท่ากัน จำแนกพิกัดยาได้ ดังนี้ ๒.๑? พิกัดยา ๒ สิ่ง ๑)? พิกัดทเวคันธา (ทเวสุคนธ์) คือ จำกัดจำนวนตัวยาที่มีกลิ่นหอม ๒ อย่างคือ รากบุนนาค??? ??? ขับลมในลำไส้ รากมะซาง??? ??? แก้โลหิต? แก้กำเดา ๒)? พิกัดทเวติคันธา?? คือ จำกัดจำนวนตัวยาที่มีกลิ่นหอม ๓ อย่างในยา ๒ สิ่ง คือ ดอกบุนนาค??? ??? บำรุงโลหิตแก้กลิ่นเหม็นสาบสางในร่างกาย แก่นบุนนาค??? ??? แก้รัตตะปิตตะโรค รากบุนนาค??? ??? ขับลมในลำไส้ ดอกมะซาง??? ??? ทำใจให้ชุ่มชื่นชูกำลัง แก่นมะซาง??? ??? แก้คุดทะราด แก้เสมหะ แก้ไข้สัมประชวร รากมะซาง??? ??? แก้โลหิต แก้กำเดา ๒.๒? พิกัดยา ๓ สิ่ง ๑)? พิกัดตรีผลา? คือ จำกัดจำนวนผลไม้ ๓ อย่าง ได้แก่ ลูกสมอพิเภก ลูกสมอไทย ลูกมะขามป้อม สรรพคุณ? แก้ปิตตะ วาตะ เสมหะในกองธาตุ ฤดู?? อายุ และกองสมุฏฐาน ๒)? พิกัดตรีกฏุก คือ จำกัดจำนวนตัวยาที่มีรสเผ็ดร้อน ๓ อย่าง ได้แก่ เหง้าขิงแห้ง เมล็ดพริกไทย ดอกดีปลี สรรพคุณ? แก้วาตะ เสมหะ ปิตตะในกองธาตุ ฤดู อายุ และกองสมุฏฐาน ๓)?? พิกัดตรีสาร คือ จำกัดจำนวนตัวยาที่ให้คุณในฤดูหนาว ๓ อย่าง ได้แก่ รากเจตมูลเพลิง เถาสะค้าน รากช้าพลู สรรพคุณ? แก้ เสมหะ ปิตตะ วาตะในกองธาตุ ฤดู อายุ และกองสมุฏฐาน ๔)?? พิกัดตรีสุคนธ์ คือ จำกัดจำนวนตัวยามีกลิ่นหอม ๓ อย่าง ได้แก่ ใบกระวาน รากอบเชย รากพิมเสนต้น สรรพคุณ? แก้ไข้สันนิบาต แก้ไข้เซื่องซึม แก้ไข้จุกเสียด แก้ริดสีดวง ๕)?? พิกัดตรีทิพยรส คือ จำกัดจำนวนตัวยารสดี หรือรสเลิศ ๓ อย่าง ได้แก่? โกฐกระดูก เนื้อไม้ อบเชยไทย สรรพคุณ? บำรุงธาตุ บำรุงตับ ปอดและหัวใจ บำรุงกระดูก บำรุงครรภ์ รักษา ทำให้ชุ่มชื่น??? ๖)?? พิกัดตรีสมอ คือ จำกัดจำนวนสมอ ๓ อย่าง ได้แก่ ลูกสมอพิเภก ลูกสมอไทย ลูกสมอเทศ สรรพคุณ? แก้เสมหะ แก้ไข้ บำรุงธาตุ ผายธาตุ รู้ถ่ายรู้ปิดเอง ๗)? พิกัดตรีมธุรส คือ จำกัดจำนวนตัวยารสหวาน ๓ อย่าง ได้แก่ น้ำตาล น้ำผึ้ง น้ำมันเนย สรรพคุณ? บำรุงธาตุ แก้สะอึก และแก้ไข้ตรีโทษ ผายธาตุ เจริญอาหาร ๘)? พิกัดตรีสินธุรส คือ จำกัดจำนวนตัวยารสทำให้ชื่นใจ ๓ อย่าง ได้แก่ รากมะตูม เทียนขาว น้ำตาลกรวด สรรพคุณ? แก้ร้อนในกระหายน้ำ แก้พิษไข้พิษฝี แก้ดีพิการ แก้นิ่ว ขับปัสสาวะ ๙)? พิกัดตรีญาณรส คือ จำกัดจำนวนของตัวยาทำให้รู้รสอาหาร ๓ อย่าง ได้แก่ ไส้ต้นหมาก รากสะเดา เถาบอระเพ็ด สรรพคุณ? แก้ไข้ ดับพิษร้อน ขับปัสสาวะ ขับเสมหะ บำรุงธาตุ เจริญอาหาร ๑๐)??? พิกัดตรีเพชรสมคุณ คือ จำกัดจำนวนของตัวยาที่มีคุณเสมอเพชร(ล้างเมือกมันในลำไส้ได้สะอาดหมดจด)? ๓ อย่าง ได้แก่ รากว่านหางจระเข้ ฝักราชพฤกษ์ รงทอง สรรพคุณ? แก้ปวดหัว แก้กำเดา ถ่ายเสมหะ ถ่ายอุจจาระ แก้โลหิตและ น้ำเหลืองเสีย ๑๑)? พิกัดตรีฉินทะลามะกา คือ? จำกัดจำนวนตัวยาแก้ยาแก้ธาตุลามก ให้ตกไป ๓ อย่าง? ได้แก่ โกฐน้ำเต้า ลูกสมอไทย รงทอง สรรพคุณ ถ่ายท้องบำรุงธาตุ ขับลม ถ่ายไข้เพื่อเสมหะ ถ่ายโลหิตและ น้ำเหลืองเสีย ๑๒)? พิกัดตรีเกสรเพศ คือ จำกัดจำนวนของตัวยามีรสแห่งเกสร ๓ อย่าง ได้แก่ เปลือกฝิ่นต้น เกสรบัวหลวงแดง เกสรบัวหลวงขาว สรรพคุณ คุมธาตุ แก้ไข้เพื่อปถวีธาตุกำเริบ ทำให้ตัวเย็น แก้คลื่นเหียน อาเจียน ๑๓)?? พิกัดตรีเกสรมาศ คือ จำกัดจำนวนตัวยารสเสมอดังเกสร ๓ อย่าง? ได้แก่ เปลือกฝิ่นต้น เกสรบัวหลวง ลูกมะตูมอ่อน สรรพคุณ เจริญอาหาร บำรุงธาตุ คุมธาตุ บำรุงกำลัง แก้ท้องเดิน ๑๔)? พิกัดตรีอมฤต คือ จำกัดจำนวนตัวยาที่มีรสดั่งน้ำทิพย์หรือน้ำที่กินไม่ตาย ๓ อย่าง ได้แก่ รากมะกอก รากกล้วยตีบ รากกระดอม สรรพคุณ? แก้ไข้? แก้ร้อนในกระหายน้ำ ขับปัสสาวะ บำรุงธาตุ เจริญอาหาร ๑๕)?? พิกัดตรีรัตตกุลา คือ? จำกัดจำนวนตัวยาที่มีตระกูลบำรุงโลหิตอันแรงกล้า ๓ อย่าง ได้แก่ เทียนดำ ลูกผักชีลา เหง้าขิงสด สรรพคุณ? บำรุงไฟธาตุ ขับลมในลำไส้ แก้อาการธาตุ ๑๐ ประการ แก้อาเจียน ๑๖)??? พิกัดตรีทุราวะสา คือ จำกัดจำนวนตัวยาแก้มันเหลว(วสา) พิการ ๓ อย่าง?????????????????????????? ได้แก่ ลูกโหระพาเทศ ลูกกระวาน ลูกราชดัด สรรพคุณ?? แก้บิด บำรุงน้ำดี แก้ลม แก้พิษตานซาง ๑๗)?? พิกัดตรีสุคติสมุฏฐาน คือ จำกัดจำนวนตัวยาทำให้มีความสุขเป็นที่ตั้ง ๓ อย่าง ได้แก่ รากมะเดื่อชุมพร รากเพกา รากแคแตร สรรพคุณ? แก้พิษไข้ต่างๆ? บำรุงไฟธาตุ คุมธาตุ ๑๘)? พิกัดตรีผลสมุฏฐาน คือ จำกัดจำนวนตัวยาแก้สมุฏฐาน(ปิตตะ วาตะ เสมหะ)ได้ผลดี? ๓ อย่าง ได้แก่ ลูกมะตูม ลูกยอ ลูกผักชีลา สรรพคุณ? แก้สมุฏฐานแห่งตรีโทษ ขับลมต่าง ๆ แก้อาเจียน แก้โรคไตพิการ ๑๙)??? พิกัดตรีเสมหะผล คือ จำกัดจำนวนตัวยาที่มีคุณแก้เสมหะสมุฏฐานได้ผลดี? ๓? อย่าง? ได้แก่ ลูกช้าพลู รากดีปลี รากมะกล่ำเครือ สรรพคุณ? แก้เสมหะ แก้สะอึก แก้เส้นอัมพฤกษ์อัมพาต? แก้ลม ๒๐)??? ?พิกัดตรีปิตตะผล คือ จำกัดจำนวนตัวยาที่มีคุณแก้ปิตตะสมุฏฐานได้ผลดี ๓? อย่าง? ได้แก่ รากเจตมูลเพลิง รากกะเพรา ผักแพวแดง สรรพคุณ? แก้จตุกาลเตโช บำรุงธาตุ แก้ลม แก้เส้นประสาทพิการ ปวดเมื่อยตามข้อ ๒๑)??? ?พิกัดตรีวาตะผล คือ จำกัดจำนวนตัวยาที่มีคุณแก้วาตะสมุฏฐานได้ผลดี ๓? อย่าง? ได้แก่ ลูกสะค้าน รากพริกไทย เหง้าข่า สรรพคุณ? แก้กองลม แก้เสมหะ แก้แน่นในทรวงอก แก้เลือด บำรุงไฟธาตุ ๒๒)??? ? พิกัดตรีอากาศผล คือ จำกัดจำนวนตัวยาที่มีคุณแก้อากาศธาตุได้ผลดี ๓ อย่าง? ได้แก่ เหง้าขิง กระลำพัก อบเชยเทศ สรรพคุณ แก้อากาศธาตุ ๑๐ ประการ แก้ตรีสมุฏฐาน แก้แน่นในอก แก้โลหิตเป็นพิษ ๒๓)??? พิกัดตรีธารทิพย์ คือ จำกัดจำนวนตัวยาที่มีรสดังน้ำทิพย์ ๓ อย่าง ได้แก่ รากไทรย้อย รากราชพฤกษ์ รากมะขามเทศ สรรพคุณ? บำรุงน้ำดี แก้กระษัย? ฆ่าเชื้อคุดทะราด สมานแผล แก้ท้องร่วง ๒๔)??? พิกัดตรีพิษจักร คือ จำกัดจำนวนตัวยาที่มีรสซึมซาบดังกงจักร ๓ อย่าง ได้แก่ ลูกผักชีล้อม ลูกจันทน์เทศ ดอกกานพลู สรรพคุณ? แก้ลม แก้พิษเลือด บำรุงโลหิต แก้ปวดท้องจุกเสียด ๒๕)??? พิกัดตรีชาติ (ธาตุ) คือ จำกัดจำนวนตัวยาแก้สิ่งที่เกิดจากธาตุสมุฏฐาน ๓ อย่าง ได้แก่ ดอกจันทน์ กระวาน อบเชย สรรพคุณ? แก้ธาตุพิการ แก้ลมเสมหะ แก้วิงเวียน บำรุงดวงจิต ๒๖)???? พิกัดตรีกาลพิษ คือ จำกัดจำนวนตัวยาแก้พิษตามกาล ๓ อย่าง ได้แก่ รากกะเพราแดง หัวกระชาย เหง้าข่า สรรพคุณ? บำรุงธาตุ บำรุงกำหนัด ขับลม แก้ไข้สันนิบาต แก้เลือดเสีย ๒๗)???? พิกัดตรีคันธวาต คือจำกัดจำนวนตัวยาที่มีกลิ่นหอมแก้ลม ๓ อย่าง ได้แก่ ลูกเร่วใหญ่ ลูกจันทน์เทศ ดอกกานพลู สรรพคุณ? แก้ธาตุพิการ แก้คลื่นเหียนอาเจียน แก้ริดสีดวงทั้ง ๙ แก้หืดไอ ๒๘)??? พิกัดตรีผลธาตุ คือ จำกัดจำนวนตัวยาแก้ธาตุทั้ง ๔ แปรไปได้ผลดี ๓ อย่าง ได้แก่ เหง้ากะทือ หัวตะไคร้หอม เหง้าไพล สรรพคุณ? บำรุงไฟธาตุ แก้ไข้ตัวร้อน แก้กำเดา แก้ฟกบวม ปวดเมื่อย ๒๙)??? พิกัดตรีสันนิบาตผล? คือ จำกัดจำนวนตัวยาผลแก้สันนิบาตสมุฏฐานได้ผลดี ๓ อย่าง ได้แก่ ผลดีปลี รากกะเพรา รากพริกไทย สรรพคุณ? แก้ไข้สันนิบาต แก้ในกองลม บำรุงธาตุ แก้ปถวี ๒๐ ประการ ๓๐)????? พิกัดตรีสุรผล คือ จำกัดจำนวนตัวยาที่มีรสกล้า ๓ อย่าง ได้แก่ สมุลแว้ง เนื้อไม้ เทพทาโร สรรพคุณ? แก้ลมสัมประชวร บำรุงธาตุ โลหิต แก้ลมสลบ แก้ลมในท้อง ทำให้ปวดท้อง จุกเสียดแน่น ๒.๓? พิกัดยา ๔ สิ่ง ๑)? พิกัดจตุกาลธาตุ คือ จำกัดจำนวนตัวยาแก้ธาตุตามเวลา ๔ อย่าง ได้แก่ หัวว่านน้ำ รากเจตมูลเพลิง รากแคแตร รากนมสวรรค์ สรรพคุณ? แก้ธาตุพิการ บำรุงธาตุ แก้จุกเสียด แก้เสมหะ แก้โลหิตใน ท้อง ขับลมในท้อง แก้ไข้ ๒)??? พิกัดจตุทิพยคันธา คือ จำกัดจำนวนตัวยาที่มีกลิ่นหอมดังกลิ่นทิพย์ ๔ อย่าง ได้แก่ รากมะกล่ำเครือ รากชะเอมเทศ ดอกพิกุล เหง้าขิงแครง สรรพคุณ? บำรุงธาตุ บำรุงหัวใจ แก้เสมหะ แก้ลมปั่นป่วน แก้พรรดึก ๓)??? พิกัดจตุผลาธิกะ คือ จำกัดจำนวนผลไม้ให้คุณ ๔ อย่าง? ได้แก่ ลูกสมอไทย ลูกสมอพิเภก ลูกมะขามป้อม ลูกสมอเทศ สรรพคุณ? ถ่ายไข้ ถ่ายลมแก้โรคตา บำรุงธาตุ ผายธาตุ? รู้ปิดธาตุ??? ๔)??? พิกัดจตุวาตะผล คือ จำกัดจำนวนตัวยาแก้ลมได้ผลดี ๔ อย่าง ได้แก่ เหง้าขิง กระลำพัก เปลือกอบเชย โกฐหัวบัว สรรพคุณ? แก้ไข้พรรดึก แก้ตรีสมุฏฐาน ขับผายลม บำรุงธาตุ แก้ลมใน กองริดสีดวง ๒.๔? พิกัดยา ๕ สิ่ง ๑)??? พิกัดเบญจกูล? คือ จำกัดจำนวนตระกูลยา (เครื่องยา) ที่มีรสร้อน ๕ อย่าง ได้แก่ ดอกดีปลี รากช้าพลู เถาสะค้าน รากเจตมูลเพลิง เหง้าขิงแห้ง สรรพคุณ? กระจายกองลมและโลหิต แก้คูถเสมหะ แก้ลมพานไส้ บำรุงกองธาตุทั้ง ๔ ให้บริบูรณ์ ๒)? พิกัดเบญจอมฤต คือ จำกัดจำนวนตัวยาดังน้ำทิพย์ ๕ อย่าง ได้แก่ น้ำนมสด น้ำส้มสายชู น้ำอ้อย น้ำผึ้ง น้ำมันเนย สรรพคุณ? บำรุงกำลัง บำรุงไฟธาตุ ขับลมให้แล่นทั่วกาย แก้ไข้ตรีโทษ ผายธาตุ แก้กำเดาและลม กระจายเสมหะ ๓)?? พิกัดเบญจผลธาตุ? คือ จำกัดจำนวนตัวยาแก้ธาตุได้ผลดี? ๕ อย่างได้แก่ หัวกกลังกา หัวเต่าเกียด หัวแห้วหมู หัวหญ้าชันกาด หัวเปราะ สรรพคุณ? แก้ธาตุพิการ บำรุงธาตุ เจริญไฟธาตุ แก้ทางเดินปัสสาวะ แก้ตับทรุด ๔)?? พิกัดเบญจมูลน้อย คือ จำกัดจำนวนตัวยารากน้อยแก้สมุฏฐานทั้งสาม ๕ อย่างได้แก่ หญ้าเกล็ดหอยใหญ่ หญ้าเกล็ดหอยน้อย รากละหุ่งแดง รากมะเขือขื่น รากมะอึก สรรพคุณ? แก้ไข้ แก้ร้อนในกระหายน้ำ ขับน้ำนม ขับเลือดลม กระทุ้ง ไข้พิษ แก้น้ำลายเหนียว???? ๕)?? พิกัดเบญจมูลใหญ่? คือ จำกัดจำนวนตัวยารากใหญ่ แก้สมุฏฐานทั้งสาม ๕ อย่างได้แก่ รากมะตูม รากลำไย รากเพกา รากแคแตร รากคัดลิ้น สรรพคุณ? แก้ดี แก้ลม แก้เสมหะ บำรุงไฟธาตุ แก้ไข้สันนิบาต แก้เส้นเอ็น พิการ เบญจมูลน้อย รวมกับเบญจมูลใหญ่ เป็นทศมูลใหญ่ ๖)??? พิกัดเบญจโลกวิเชียร (แก้ว ๕ ดวง, ยา ๕ ราก,เพชรสว่าง) คือ จำกัดจำนวนตัว?? ยาเสมอด้วยแก้ววิเชียร ๕ อย่าง ได้แก่ รากชิงชี่ รากหญ้านาง รากท้าวยายม่อม รากคนทา รากมะเดื่อชุมพร สรรพคุณ? ใช้กระทุ้งพิษต่างๆ หรือถอนพิษต่าง ๆ แก้ไข้ต้นมือ แก้ไข้พิษ ไข้กาฬ ไข้หัว แก้ไข้เพื่อดีและโลหิต ๗)? พิกัดเบญจโลธิกะ คือ จำกัดจำนวนตัวยาที่มีคุณทำให้ชื่นใจมี ๕ อย่าง ได้แก่ แก่นจันทน์แดง แก่นจันทน์ขาว แก่นจันทน์ชะมด ต้นเนระพูสี ต้นมหาสะดำ สรรพคุณ? แก้ไข้เพื่อดี แก้ไข้รัตตะปิตตะโรค แก้ลมวิงเวียน แก้พิษทั้งปวง ๘)??? พิกัดจันทน์ทั้ง ๕ คือ จำกัดจำนวนแก่นไม้จันทน์ ๕ อย่าง ได้แก่ แก่นจันทน์แดง แก่นจันทน์ขาว แก่นจันทน์เทศ แก่นจันทนา แก่นจันทน์ชะมด สรรพคุณ? แก้ไข้เพื่อดีและโลหิต แก้ร้อนในกระหายน้ำ บำรุงตับ ปอด หัวใจ แก้พยาธิ พิษบาดแผล ๙)? พิกัดเกสรทั้ง ๕ คือ จำกัดจำนวนเกสรดอกไม้ ๕ อย่าง ได้แก่ ดอกมะลิ ดอกพิกุล ดอกบุนนาค ดอกสารภี เกสรบัวหลวง สรรพคุณ? แก้ร้อนในกระหายน้ำ ชูกำลังบำรุงหัวใจ แก้ไข้จับ แก้ลม วิงเวียน แก้น้ำดี ให้เจริญอาหารและแก้โรคตา ๑๐)? พิกัดตานทั้ง ๕ คือ จำกัดจำนวนของรากตาล ๕ อย่าง ได้แก่ รากตาลโตนด รากตานดำ รากตานหม่อน รากตานเสี้ยน รากตานขโมย สรรพคุณ?? ดับพิษตานซาง ขับพยาธิทุกชนิด แก้อุจจาระธาตุพิการ บำรุงเนื้อหนังกระดูก ๑๑)? พิกัดดีทั้ง ๕ คือ จำกัดจำนวนดีสัตว์ ๕ อย่าง ได้แก่ ดีงูเหลือม ดีหมูป่า ดีวัวป่า ดีจระเข้ ดีตะพาบน้ำ สรรพคุณ? ดีต่างๆ มีรสขมหวาน ขับรสยาให้แล่นเร็ว มักใช้เป็นน้ำ กระสายแก้โรค ทั้ง ๓ สมุฏฐาน คือ ดี โลหิต และ ธาตุลมพิการ ๑๒)? พิกัดเหล็กทั้ง ๕ คือ จำกัดจำนวนตัวยาที่มีชื่อว่าเหล็ก ๕ อย่าง ได้แก่ ต้นพญามือเหล็ก แก่นขี้เหล็ก เถาวัลย์เหล็ก ว่านสากเหล็ก สนิมเหล็ก สรรพคุณ? แก้พิษโลหิตทั้งบุรุษและสตรี บำรุงกำลังให้แข็งแรง แก้กระษัย ๑๓)? พิกัดเกลือทั้ง ๕ คือ จำกัดจำนวนของเกลือ ๕ อย่าง ได้แก่ เกลือสมุทรี เกลือสินเธาว์ เกลือพิก เกลือวิก เกลือฝ่อ สรรพคุณ? แก้ไข้พรรดึก แก้ท้องมาน แก้เสมหะ แก้บิดมูกเลือด บำรุง น้ำเหลือง ชำระเมือกมันในลำไส้ ๑๔)? พิกัดบัวทั้ง ๕? คือ จำกัดจำนวนตัวยาที่เป็นดอกบัว? ๕ อย่าง ได้แก่ บัวสัตตบุษย์ บัวสัตตบรรณ บัวลินจง บัวจงกลนี บัวนิลอุบล สรรพคุณ? ชูกำลัง บำรุงหัวใจ แก้อุจจาระธาตุ แก้ไข้เพื่อลมและโลหิต แก้ไข้รากสาด บำรุงครรภ์รักษา ๑๕)? พิกัดโหราทั้ง ๕ คือ จำกัดจำนวนตัวยาชื่อว่า โหรา ๕ อย่าง ได้แก่ โหราอมฤต โหรามิคสิงคลี โหราเท้าสุนัข โหราบอน โหราเดือยไก่ สรรพคุณ? แก้พิษสัตว์ ทำให้อาเจียน ขับลม ขับระดูสตรี และขับโลหิตช้า ๆ ๑๖)?? พิกัดเบญจโลหะ คือ จำกัดจำนวนตัวยาที่มีชื่อคล้ายโลหะทอง ๕ อย่าง คือ รากทองกวาว รากทองหลางหนาม รากทองหลางใบมน รากทองโหลง รากทองพันชั่ง สรรพคุณ? แก้โรคดี เสมหะ และลมเป็นพิษ แก้ริดสีดวง ทำลายพยาธิ ๑๗)? พิกัดเบญจเทียน คือ จำกัดจำนวนตัวยาที่มีชื่อว่าเทียน ๕ อย่าง? ได้แก่ เทียนดำ เทียนแดง เทียนขาว เทียนข้าวเปลือก เทียนตาตั๊กแตน สรรพคุณ? แก้ลม เสมหะ และดีละคนกัน แก้พิษโลหิต แก้ทางปัสสาวะ แก้นิ่ว แก่มุตกิด บำรุงธาตุ? บำรุงกำลัง ๑๘)? พิกัดเบญจโกฐ คือ จำกัดจำนวนตัวยาที่มีชื่อว่า โกฐ ๕ อย่าง ได้แก่ โกฐสอ โกฐเขมา โกฐหัวบัว โกฐเชียง โกฐจุฬาลัมพา สรรพคุณ? แก้ไข้จับ แก้ไข้เพื่อเสมหะ หืดไอ แก้โรคปอด แก้โรคในปาก ชูกำลัง บำรุงโลหิต แก้ลมในกองธาตุ ๒.๕? พิกัดยา ๗ สิ่ง ๑)? พิกัดสัตตะเขา คือ กำหนดจำนวนเขาสัตว์ ๗ อย่าง ได้แก่ เขาวัว เขาควาย เขากระทิง เขากวาง เขาแพะ เขาแกะ เขาเลียงผา สรรพคุณ? ดับพิษ ถอนพิษ ผิดสำแดง แก้พิษไข้ร้อน ไข้พิษไข้กาฬ ๒)??? พิกัดสัตตะปะระเมหะ คือ จำกัดจำนวนตัวยา ๗ อย่างแก้เสมหะและเมือกมัน? ได้แก่????????????????????????????? ต้นตำแยตัวผู้ ต้นตำแยตัวเมีย เถาก้นปิด ลูกกระวาน โกฐกระดูก ลูกรักเทศ ตรีผลาวะสัง สรรพคุณ? ชำระมลทินโทษให้ตก แก้อุจจาระธาตุลามก ชำระเมือกมันใน ลำไส้ แก้ปะระเมหะ ๒๐ ประการ ๓)? พิกัดสัตตะโลหะ คือ จำกัดจำนวนตัวยามีชื่อเป็นทอง ๗ อย่าง ได้แก่ รากทองกวาว รากทองหลางหนาม รากทองหลางใบมน รากทองโหลง รากทองพันชั่ง รากฟักทอง รากต้นใบทอง สรรพคุณ? แก้โรคดี เสมหะ และลมที่เป็นพิษ แก้ริดสีดวง ทำลายพยาธิ ๔)? พิกัดสัตตะโกฐ คือ จำกัดจำนวนตัวยาที่มีชื่อว่าโกฐ ๗ อย่าง ได้แก่ โกฐสอ โกฐเขมา โกฐหัวบัว โกฐเชียง โกฐจุฬาลัมพา โกฐกระดูก โกฐก้านพร้าว สรรพคุณ? แก้ไข้จับ แก้ไข้เพื่อเสมหะ แก้โรคปอด แก้โรคในปากในคอ ชูกำลัง บำรุงโลหิต แก้ลมในกองธาตุ แก้ไข้เรื้อรัง แก้หอบ สะอึก ๕)?? พิกัดสัตตะเทียน คือ จำกัดจำนวนตัวยาที่ชื่อว่าเทียน ๗? อย่าง ได้แก่ เทียนดำ เทียนแดง เทียนขาว เทียนข้าวเปลือก เทียนตาตั๊กแตน เทียนสัตตบุษย์ เทียนเยาวภาณี สรรพคุณ? แก้ลม เสมหะและดีระคนกัน แก้พิษโลหิต แก้ทางปัสสาวะ แก้นิ่ว แก้มุตกิด บำรุงธาตุ บำรุงกำลัง แก้ลมในท้อง แก้พรรดึก แก้ลมครรภ์รักษา ๖)? พิกัดเกสรทั้ง ๗ คือ จำกัดจำนวนเกสรดอกไม้ ๗ อย่าง ได้แก่ ดอกมะลิ ดอกพิกุล ดอกบุนนาค ดอกสารภี เกสรบัวหลวง ดอกจำปา ดอกกระดังงา สรรพคุณ? แก้ร้อนในกระหายน้ำ ชูกำลัง บำรุงหัวใจ แก้ไข้จับ แก้ลม วิงเวียน ให้เจริญอาหาร แก้โรคตา แก้ไข้เพื่อเสมหะและโลหิต แก้ไข้เพื่อปถวีธาตุ แก้น้ำดี ๒.๖? พิกัดยา ๙ สิ่ง ๑)? พิกัดเนาวหอย จำกัดจำนวนหอย ๙ อย่าง ได้แก่ เปลือกหอยขม เปลือกหอยรม เปลือกหอยแครง เปลือกหอยจุ๊บแจง เปลือกหอยสังข์ เปลือกหอยพิมพการัง เปลือกหอยกาบ เปลือกหอยมุก เปลือกหอยตาวัว สรรพคุณ? ขับลมในลำไส้ และล้างลำไส้ แก้โรคกระษัย แก้ไตพิการ ขับนิ่ว ขับปัสสาวะ บำรุงกระดูก ๒)? พิกัดเนาวเขี้ยว คือ จำกัดจำนวนเขี้ยวสัตว์ ๙ อย่าง ได้แก่ เขี้ยวหมูป่า เขี้ยวหมาป่า เขี้ยวหมี เขี้ยวเสือ งาช้าง เขี้ยวแรด เขี้ยวเลียงผา เขี้ยวจระเข้ เขี้ยวปลาพะยูน สรรพคุณ? รสจืด คาวเย็น ใช้ดับพิษในกระดูก ในข้อในเส้นเอ็น รวมถึง การบวมภายนอก แก้พิษร้อน ถอนพิษไข้ ดับพิษ แก้ไข้พิษ ไข้กาฬ ในคัมภีร์ตักศิลา ๓)??? พิกัดเกสรทั้ง ๙ คือ จำกัดจำนวนของเกสรดอกไม้ ๙ อย่าง ได้แก่ ดอกมะลิ ดอกพิกุล ดอกบุนนาค ดอกสารภี เกสรบัวหลวง ดอกจำปา ดอกกระดังงา ดอกลำเจียก ดอกลำดวน สรรพคุณ? แก้ร้อนในกระหายน้ำ บำรุงหัวใจ แก้ไข้จับ แก้ไข้เพื่อลม แก้ไข้เพื่อปถวี ธาตุ ให้เจริญอาหาร แก้โรคตา ๔)? พิกัดเนาวโกฐ คือ จำกัดจำนวนตัวยาที่มีชื่อว่าโกฐ ๙ อย่าง ได้แก่ โกฐสอ โกฐเขมา โกฐหัวบัว โกฐเชียง โกฐจุฬาลัมพา โกฐกระดูก โกฐก้านพร้าว โกฐพุงปลา โกฐชฎามังษี สรรพคุณ? แก้ไข้จับ แก้ไข้เพื่อเสมหะ หืดไอ แก้โรคปอด แก้โรคในปาก ในคอ? ชูกำลัง? บำรุงโลหิต แก้ลมในกองธาตุ แก้ไข้เรื้อรัง แก้ หอบสะอึก ๕)? พิกัดเนาวเทียน? คือ จำกัดจำนวนตัวยาที่ชื่อว่าเทียน ๙? อย่าง ได้แก่ เทียนดำ เทียนแดง เทียนขาว เทียนข้าวเปลือก เทียนตาตั๊กแตน เทียนสัตตบุษย์ เทียนเยาวภาณี เทียนตากบ เทียนเกล็ดหอย สรรพคุณ? แก้ลม เสมหะและดีระคนกัน แก้พิษโลหิต แก้ทางปัสสาวะ แก้นิ่ว แก้มุตกิด บำรุงธาตุ บำรุงกำลัง แก้ลมในท้อง แก้พรรดึก แก้ลมครรภ์รักษา ๖)? พิกัดเนาวโลหะ คือ จำกัดจำนวนตัวยามีชื่อเป็นทอง ๙ อย่าง ได้แก่ รากทองกวาว รากทองหลางหนาม รากทองหลางใบมน รากทองโหลง รากทองพันชั่ง เนื้อไม้ขันทองพยาบาท รากต้นใบทอง รากต้นทองเครือ รากจำปาทอง สรรพคุณ? แก้โรคดี เสมหะ และลมที่เป็นพิษ แก้ริดสีดวง ทำลายพยาธิ ๒.๗? พิกัดยา ๑๐ สิ่ง ๑)? พิกัดทศกุลาผล คือ จำกัดจำนวนตัวยาเป็นตระกูล ๑๐ อย่าง ได้แก่ ลูกผักชีทั้ง ??? ๒??? (ผักชีล้อม ??? ? ??? ผักชีลา) ลูกเร่วทั้ง ??? ๒??? (เร่วน้อย ??? ? ??? เร่วใหญ่) ชะเอมทั้ง??? ๒??? (ชะเอมไทย??? -??? ชะเอมเทศ) ลำพันทั้ง??? ๒??? (ลำพันแดง??? -??? ลำพันขาว) อบเชยทั้ง??? ๒??? (อบเชยไทย??? -??? อบเชยเทศ) สรรพคุณ? แก้ไข้เพื่อดีและเสมหะ ขับลมในลำไส้ บำรุงธาตุ บำรุงปอด แก้ รัตตะปิตตะโรค แก้ลมอัมพฤกษ์อัมพาต บำรุงกำลัง แก้ไข้ บำรุงดวงจิตให้ชุ่มชื่น ๒)? พิกัดทศมูลใหญ่ คือ จำกัดจำนวนรากไม้ ๑๐ อย่าง? ได้แก่ (รวมเบญจมูลน้อย และเบญจมูลใหญ่เข้าด้วยกัน) หญ้าเกล็ดหอยน้อย หญ้าเกล็ดหอยใหญ่ รากละหุ่งแดง รากมะเขือขื่น รากมะอึก รากมะตูม รากลำไย รากเพกา รากแคแตร รากคัดลิ้น สรรพคุณ? แก้ทุราวสา แก้ไข้หวัดน้อย บำรุงน้ำนม แก้ช้ำรั่ว แก้สะอึก แก้ผอมเหลือง แก้ริดสีดวง แก้นิ่ว แก้กองสันนิบาต แก้ไข้อัน มีพิษ ๒.๘? พิกัดพิเศษ ๑)? พิกัดโกฐพิเศษ คือ จำกัดจำนวนโกฐพิเศษ ๓ อย่าง ได้แก่??? ??? โกฐกะกลิ้ง โกฐกักกรา โกฐน้ำเต้า สรรพคุณ? แก้โรคในปากในคอ ขับพยาธิ แก้พิษสัตว์กัดต่อย แก้ไข้ในกอง อติสาร ขับลมในลำไส้ แก้หนองใน ขับระดูร้าย แก้ริดสีดวงทวาร ๒)? พิกัดเทียนพิเศษ คือ จำกัดจำนวนเทียนพิเศษ ๓ อย่าง ได้แก่ เทียนลวด เทียนขม เทียนแกลบ สรรพคุณ? แก้ลม เสมหะ ดี ระคนกัน แก้พิษโลหิต แก้ดีพิการ แก้ลมขึ้นเบื้องสูง ทำให้หูอื้อตาลาย แก้ไข้ แก้ครั่นเนื้อครั่นตัว ๓)? พิกัดบัวพิเศษ คือ จำกัดจำนวนดอกบัวพิเศษ ๖ อย่าง ได้แก่ บัวหลวงแดง บัวหลวงขาว บัวสัตตบงกชแดง บัวสัตตบงกชขาว บัวเผื่อน บัวขม สรรพคุณ? แก้ไข้อันเกิดแก่ธาตุทั้ง ๔ แก้ลม เสมหะ โลหิต และบำรุงกำลัง ๔)? พิกัดเกลือพิเศษ คือ จำกัดจำนวนเกลือพิเศษ ๗ อย่าง ได้แก่ เกลือสมุทร เกลือสุนจะละ เกลือสุวะสา เกลือเยาวกาษา เกลือวิธู เกลือด่างคลี เกลือกะตังมูตร สรรพคุณ? ล้างลำไส้ แก้เสมหะ แก้ปัสสาวะ แก้โรคท้องมาน กัดเมือกมัน ในลำไส้ แก้น้ำเหลืองเสีย บำรุงธาตุทั้ง ๔ และแก้ธาตุทั้ง ๔ |