การนวดพื้นฐานขา | การนวดพื้นฐานหลัง | การนวดพื้นฐานแขน | การนวดพื้นฐานบ่า

 การนวดพื้นฐานต่างๆ  ของราชสำนัก

เป็นการนวดเพื่อนำเลือดมาเลี้ยงบริเวณที่จะทำการรักษา คือการนวดพื้นฐานบริเวณที่จะกดจุดนวดแต่ละตำแหน่ง หรือจุดที่ใช้กดนวดในการรักษาในแต่ละบริเวณ เช่น ข้อเท้า หลัง ไหล่ และบ่า เป็นต้น ในการนวดมีหลักพื้นฐานใหญ่ๆ  มีดังนี้

               

1.       การนวดพื้นฐานขา คือ การนวดตามแนวกระดูกขาด้านข้าง จากหน้าแข้งลงไปถึงข้อเท้า และจากเหนือเข่า ขึ้นไปจนถึงต้นขา (หัวตะคาก) แล้วกลับมือนวดกลับด้านล่างของขา จากต้นขา (หัวตะคาก) ถึงข้อเท้า ใช้คาบน้อยในการนวดประมาณ 10 วินาที

ท่านวด

                                คนไข้นอนหงาย ผู้นวดนั่งพับเพียบ

                 วิธีการนวดขาท่อนล่าง

C      จุดที่ ๑ ผู้นวดใช้มือที่อยู่ด้านเดียวกับขาของคนไข้  โดยให้นิ้วหัวแม่มือวางห่างใต้ข้อเข่าประมาณ 2 นิ้วมือของผู้นวด และอยู่ชิดกระดูกหน้าแข้ง โดยเฉียงนิ้วหัวแม่มือ 45 องศากับแนวกระดูกหน้าแข้ง และให้นิ้วมือทั้ง สี่นิ้วประคองบนหน้าแข้ง แล้วลงน้ำหนัก

C      จุดที่ ๒ อยู่ห่างจากจุดที่ ๑ หนึ่งข้อนิ้วมือของผู้นวด วางมือกดลงน้ำหนัก เช่นเดียวกับจุดที่ ๑

C      ใช้นิ้วหัวแม่มือทั้งสองข้างวางคู่กัน กดลงบนแนวกล้ามเนื้อชิดกระดูกหน้าแข้ง ต่อเนื่องจากจุดที่ ๒ โดยให้นิ้วมือที่เหลือประคองใต้กล้ามเนื้อขาด้านล่าง กดเรียงนิ้วต่อเนื่องไปจนถึงข้อเท้า

 วิธีการนวดขาท่อนบน

C      เริ่มจากจุดที่อยู่เหนือจากข้อเข่าขึ้นมาประมาณ 2 นิ้วมือของผู้นวด โดยใช้นิ้วหัวแม่มือวางคู่กันกดลงบนกล้ามเนื้อด้านข้างขาท่อนบน นิ้วที่เหลือประคองไว้ด้านล่าง แล้วลงน้ำหนัก

C      กดไล่ขึ้นไปเป็นแนวตรงจนถึงกระดูกหัวตะคาก (กดไปตามแนวกลางกล้ามเนื้อขาท่อนบน)

C      พลิกกลับมือ โดยนิ้วหัวแม่มือทั้งสองข้างจะชี้ลง กดลงบนแนวกล้ามเนื้อต้นขาด้านข้างเริ่มจากแนวปุ่มหัวตะคาก กดเรียงนิ้วคู่ต่อเนื่องไปจนถึงข้อเท้า แต่ให้เว้นบริเวณหัวเข่าไว้ไม่ต้องกด

C      นวดคลายหลังเท้า ใช้หัวแม่มือกดลงบนหลังเท้าคนไข้

ข้อควรระวัง  ในการนวดแนวเส้นพื้นฐานขา

1.       ในกรณีที่มีการหัก แตก ร้าวของกระดูก ไม่ควรนวด

2.       ในกรณีมีการฉีกขาดของมัดกล้ามเนื้อบริเวณขาท่อนบน ไม่ควรนวด

3.       ด้านข้างของกระดูกหน้าแข้งด้านในและด้านนอกไม่ควรกดแรง เพราะจะมีระบบเส้นประสาทที่ใช้ในการกระดกข้อเท้าขึ้น-ลง ถ้ากดแรงอาจทำให้เส้นประสาทช้ำ ข้อเท้าอาจกระดกขึ้นลงไม่ได้

 

                   การเปิดประตูลม

ท่านวด

                คนไข้นอนหงาย ผู้นวดนั่งคุกเข่าคู่

วิธีการนวด

C      ก่อนจะทำการเปิดประตูลม ให้จับปลายเท้าคนไข้ แบะออก (ขาข้างที่จะเปิดประตูลม)

C      ผู้นวดนั่งคุกเข่าคู่ (เข่าผู้นวดประมาณระดับเอวคนไข้) หันหน้าไปทางศีรษะคนไข้แล้ววางมือ ( นวดขาข้างไหนก็ใช้มือข้างนั้นเปิดประตูลม ) โดยใช้ปลายนิ้วก้อยแตะที่หัวตะคาก วางมือลงเฉียงเป็นมุม 45 องศา ไปตามแนวข้อพับสะโพก

C      ใช้ส้นมือวางตรงจุดชีพจร ค่อยๆ ยกตัวขึ้นพร้อมกับลงน้ำหนักโดยการโน้มตัวกดลงไป แขนอีกข้างแนบชิดลำตัว กดค้างไว้ประมาณ 40-60 วินาที แล้วตั้งมือยกขึ้นช้าๆ

ข้อควรระวัง

1.       ไม่ควรลงน้ำหนักมากเกินไปในการเปิดประตูลม เพราะบริเวณนี้มีหลอดเลือดใหญ่ที่ไปเลี้ยงส่วนขา

2.       ในกรณีคนไข้มีปัญหาเกี่ยวกับข้อต่อสะโพก เช่น เคลื่อนหรืออักเสบ ไม่ควรกดแรง

 

2.       การนวดพื้นฐานหลัง คือ การนวดไปบนแนวร่องกล้ามเนื้อชิดกระดูกสันหลังทั้งสองข้าง จากบั้นเอว (ตรงกับหัวตะคาก) ถึงปุ่มกระดูกต้นคอ และจากชิดปุ่มกระดูกต้นคอลงมาถึงบั้นเอว เพื่อให้การไหลเวียนของเลือดบริเวณกระดูกสันหลังดีขึ้น

การนวดพื้นฐานหลังมีด้วยกัน 2 ท่า คือ ท่านั่งและท่านอน ซึ่งท่านั่งจะเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า ท่าหนุมานถวายแหวน

 

                                 การนวดพื้นฐานหลัง ท่านั่ง (หนุมานถวายแหวน)

                                ท่านวด   คนไข้นั่งขัดสมาธิ ผู้นวดนั่งชันเข่า (ท่าหนุมานถวายแหวน) อยู่ด้านหลังของผู้ป่วย

                                วิธีการนวด

C      ผู้นวดนั่งชันเข่า 1 ข้าง ห่างจากคนไข้ 1 ศอก วางมือทั้งสองข้างบริเวณเอวของคนไข้โดยให้นิ้วหัวแม่มือทั้งสองข้าง กดบนร่องกล้ามเนื้อชิดกระดูกสันหลัง แล้วกดเรียงนิ้วขึ้นไปจนถึงปุ่มกระดูกต้นคอ โดยใช้น้ำหนัก 50 ปอนด์ (1/2 ของกำลังนวด)

C      นวดลงตั้งแต่ต้นคอจนถึงบริเวณบั้นเอวตามแนวเดิม โดยใช้น้ำหนัก 70 ปอนด์ (3/4 ของกำลังผู้นวด)

การนั่งท่าหนุมานถวายแหวน

1.       ผู้นวดนั่งตั้งเข่าก้นลอยข้างที่ถนัด  (นั่งด้านหลังผู้ป่วย)

2.       เหยียดมือทั้งสองข้างออกไป  เพื่อนวดตามแนวกระดูกสันหลัง

 

 การนวดพื้นฐานหลัง ท่านอน

ท่านวด   คนไข้ นอนตะแคงเข่าคู่ ส้นเท้าแตะเข่าของขาข้างที่เหยียดตรง

                ผู้นวด นั่งคุกเข่าก้นลอย ห่างจากคนไข้ 1 ศอก ประมาณระดับเอวของคนไข้ อยู่ด้านหลังของผู้ป่วย

วิธีการนวด

C      ใช้นิ้วหัวแม่มือ ( ข้างที่อยู่ด้านปลายเท้าของคนไข้ )  กดลงบริเวณเอวคนไข้ โดยที่ปลายนิ้วหัวแม่มือจะแตะชิดกระดูกสันหลัง (ตรงกับหัวตะคาก) แล้วกดลงไปบนร่องกล้ามเนื้อชิดกระดูกสันหลังจนถึงต้นคอ โดยใช้น้ำหนัก 50 ปอนด์

C      นวดลงตั้งแต่ต้นคอจนถึงบริเวณเอวตามแนวเดิม โดยใช้น้ำหนัก 70 ปอนด์

ข้อควรระวังการนวดพื้นฐานหลัง

1.       ในกรณีคนไข้กระดูกสันหลังคด งอ ควรกดด้วยความระมัดระวัง

2.              กรณีคนไข้มีปัญหาเกี่ยวกับกระดูกทับเส้นประสาท ให้ผู้ที่มีความชำนาญแนะนำควบคุมในขณะนวด

 

3.       การนวดพื้นฐานแขน คือ การนวดบริเวณแขนด้านใน และด้านนอก จากต้นแขนเรื่อยไปลงมาจนถึงข้อมือ เพื่อให้เลือดไหลเวียนไปเลี้ยงทั่วแขน

1.       การนวดพื้นฐานแขน ด้านใน

การนวดพื้นฐานแขนด้านใน มี 2 ท่า คือ ท่านอน และ ท่านั่ง

 การนวดพื้นฐานแขนด้านใน ท่านอน

ท่านวด  คนไข้นอนหงาย กางแขนที่จะนวด 90 องศา ผู้นวดนั่งคุกเข่าคู่ ก้นลอย หันหน้าไปทางศีรษะของผู้ป่วย ระยะห่างพอประมาณ

วิธีการนวด

C      ใช้อุ้งมือกดบริเวณกึ่งกลางแขนท่อนบน มืออีกข้างหนึ่งจับชีพจรที่ข้อมือ ใช้คาบน้อย

C      วางนิ้วหัวแม่มือคู่กันกดลงบนข้อพับแขนด้านใน ไล่ลงไปจนถึงข้อมือ

 การนวดพื้นฐานแขนด้านใน ท่านั่ง

                                    ท่านวด  คนไข้นั่งขัดสมาธิ หรือนั่งห้อยขา ผู้นวดนั่งท่าพรหมสี่หน้า

                                                วิธีการนวด

C      ใช้นิ้วหัวแม่มือกดตรงกึ่งกลางแขนด้านใน (คว่ำมือ) มืออีกข้างจับข้อมือคนไข้

C      วางนิ้วหัวแม่มือคู่กัน กดกึ่งกลางข้อพับแขนแล้วนวดไล่ลงไปจนถึงข้อมือ

 

2.       การนวดพื้นฐานแขน ด้านนอก

การนวดพื้นฐานแขนด้านนอก มี 2 ท่า คือ ท่านอน และ ท่านั่ง

 การนวดพื้นฐานแขนด้านนอก ท่านอน

                                    ท่านวด  คนไข้นอนหงาย งอข้อศอกเล็กน้อย คว่ำมือไว้ข้างลำตัว

                                                                ผู้นวดนั่งคุกเข่าคู่ ก้นลอย ใช้มือข้างที่อยู่ใกล้ผู้ป่วยนวด

                                                วิธีการนวด

C      ผู้นวดนั่งคุกเข่าคู่หันหน้าไปด้านศีรษะคนไข้ คว่ำมือ ใช้นิ้วหัวแม่มือกดบน กึ่งกลางท่อนบนแขนด้านนอก

C      ผู้นวดนั่งคุกเข่าคู่หันหน้าเข้าหาคนไข้ ใช้นิ้วหัวแม่มือคู่กัน กดบนบริเวณข้อศอกด้านนอกไล่ไปจนถึงบริเวณข้อมือ

 การนวดพื้นฐานแขนด้านนอก ท่านั่ง

                                                ท่านวด  คนไข้นั่งขัดสมาธิ หรือนั่งห้อยขา ผู้นวดนั่งท่าพรหมสี่หน้า

                                                วิธีการนวด

C      ผู้นวดนั่งท่าพรหมสี่หน้าด้านข้างคนไข้  คว่ำมือ ใช้นิ้วหัวแม่มือ  (ข้างที่อยู่ใกล้กับคนไข้) กดบนกึ่งกลางแขนท่อนบนด้านนอก

C      วางนิ้วหัวแม่มือเดี่ยว กดด้านบนข้อศอก (ด้านนอก) ไล่ไปจนถึงบริเวณข้อมือ

ข้อควรระวัง  สำหรับการนวดพื้นฐานแขนด้านนอกและด้านใน

1.       กรณีที่มีการแตก หัก ร้าว ของกระดูกแขน ไม่ควรนวด

2.       กรณีที่มีการฉีกขาดของมัดกล้ามเนื้อต่างๆ ไม่ควรกด

3.       บริเวณแขนด้านนอกท่อนล่างไม่ควรกดแรง อาจทำให้เส้นประสาทช้ำ ทำให้กำมือ แบมือไม่ได้ หรือกระดกข้อมือไม่ได้

4.       บริเวณแขนด้านในท่อนล่าง และบริเวณข้อพับศอก มีหลอดเลือดแดงใหญ่ไม่ควรกดแรง

4.       การนวดพื้นฐานบ่า คือ การนวดบริเวณบ่าทั้งสองข้าง เพื่อให้กล้ามเนื้อที่เกร็งเกิดการอ่อนตัว และทำไห้การไหลเวียนเลือดบริเวณบ่าดีขึ้น

 

ท่านวด   คนไข้ นั่งขัดสมาธิ หรือนั่งห้อยขา ผู้นวดยืนด้านหลังห่าง 1 ศอก

วิธีการนวด

C      จุดเริ่มต้นเป็นกล้ามเนื้อบ่า ซึ่งชิดร่องข้อต่อกระดูกหัวไหล่ด้านบน วางนิ้วหัวแม่มือชิดกัน นิ้วที่เหลือประคองสะบักด้านหลังไว้ กดลงน้ำหนักไปตามแนวกล้ามเนื้อบ่าจนถึงปุ่มกระดูกต้นคอ (C7) โดยผู้นวดยืนอยู่ในท่าหกสูง ใช้น้ำหนัก 50 ปอนด์ (1/2 ของกำลังผู้นวด)

C      วางนิ้วหัวแม่มือชิดกัน กดไล่ลงจากชิดปุ่มกระดูกต้นคอ (C7) ไปตามแนวเดิมจนถึงร่องข้อต่อกระดูกหัวไหล่ด้านบน โดยผู้นวดยืนอยู่ในท่าหกกลาง โดยใช้น้ำหนัก 70 ปอนด์ (3/4 ของกำลังผู้นวด)

C      วางนิ้วหัวแม่มือคู่กดไล่ขึ้นเช่นเดียวกับจุดเริ่มต้น โดยผู้นวดยืนอยู่ในท่าหกต่ำ ใช้น้ำหนัก 90 ปอนด์ (4/4 ของกำลังผู้นวด)

q       การยืนท่าหกสูง คือ การยืนในท่าที่มั่นคง อาจแยกเท้าออกให้ได้ระดับ เดียวกับสะโพกหรือไหล่ ไม่งอเข่า และเปิดส้นเท้า

การยืนท่าหกกลาง คือ การยืนที่ใช้ขาข้างที่ถนัดก้าวไปข้างหน้า เวลานวดให้งอเข่าด้านหน้า ส้นเท้าทั้งสองข้าง ไม่เปิด

การยืนท่าหกต่ำ คือ  การยืนใช้ขาข้างที่ถนัดก้าวไปข้างหน้า เวลานวดให้งอเข่าด้านหน้า และขาด้านหลังให้เปิดส้นเท้า

       

ข้อควรระวัง สำหรับการนวดพื้นฐานบ่า

1.       ไม่ควรกดล้ำกล้ามเนื้อบ่าไปด้านหน้า เพราะบริเวณนั้นเต็มไปด้วยระบบหลอดเลือดที่ไปเลี้ยงสมอง ถ้ากดอาจทำให้คนไข้เป็นลม คลื่นไส้อาเจียนได้

2.       กรณีผู้ป่วยมีความดันโลหิตสูงไม่ควรกดแรง